Een derde van de Nederlanders die weleens AI om financieel advies vragen, zegt daardoor daadwerkelijk geld te hebben bespaard. Dat blijkt uit onderzoek van bank bunq onder duizend Nederlandse volwassenen. Meer dan de helft gebruikt inmiddels een chatbot om grip te krijgen op de eigen financiën, onder jongeren loopt dat percentage zelfs op tot 76 procent. Je bank-app stelt je waarschijnlijk al langer voor om je uitgaven te laten analyseren door een algoritme, maar steeds meer mensen stappen nu zelf naar ChatGPT of Copilot met vragen over hun spaargeld, hun hypotheek of hun vaste lasten.
Wat Nederlanders precies aan AI vragen
De meeste vragen gaan niet over beleggen of grote financiële beslissingen. 18 procent van de ondervraagden gebruikt AI vooral om beter te budgetteren, 15 procent laat zich helpen bij het stellen van scherpere spaardoelen. Denk aan prompts als "help me mijn maandbudget indelen" of "waar kan ik realistisch op bezuinigen". Dat sluit aan bij waar veel huishoudens al langer mee worstelen: vaste lasten die jaarlijks honderden euro's hoger uitvallen dan nodig, zonder dat je het doorhebt. Een chatbot die in een paar seconden je bankafschrift samenvat en drie besparingsmogelijkheden aanwijst, is voor veel mensen een laagdrempelige eerste stap.
Van de mensen die daadwerkelijk geld bespaarden, hield meer dan de helft het bij een bedrag tot vijfhonderd euro per jaar. Eén op de zes ging over de duizend euro heen, vaak doordat de AI wees op abonnementen die stilletjes waren blijven doorlopen of op een verzekering die al jaren niet meer was vergeleken.
Vooral onder jongeren is de drempel laag. Waar de generatie van je ouders nog naar een intermediair belt, opent de gemiddelde twintiger liever een app. Dat heeft vooral te maken met vertrouwdheid: wie AI al gebruikt om een e-mail te checken of een vakantie te plannen, stapt ook sneller naar een chatbot voor een geldvraag. Het risico is dat diezelfde groep minder kritisch controleert of het antwoord wel klopt, simpelweg omdat AI in andere delen van hun leven meestal wel goed werkt.
De bank-chatbot wint het van ChatGPT
Opvallend: drie van de vijf Nederlanders gebruiken liever de chatbot van hun eigen bank dan een algemeen model zoals ChatGPT. Logisch, want die kent je rekeningoverzicht al en hoeft niet te gokken naar je situatie. Toch blijft het vertrouwen wankel. 62 procent vindt financieel advies van een mens waardevoller dan van een chatbot, ook als die chatbot feitelijk gelijk heeft. Dat wantrouwen is niet helemaal onterecht, zo blijkt uit de volgende sectie.
Waar het misgaat volgens toezichthouders
De Autoriteit Financiële Markten waarschuwt consumenten om kritisch te blijven bij AI-advies over geld. Gratis online tools zijn namelijk niet wettelijk verplicht om in jouw belang te handelen, zoals een erkend financieel adviseur dat wel is. Op de site van de AFM staat het scherp: wees alert op de beperkingen en mogelijke onjuistheden van AI-gegenereerd advies, zeker bij beleggingsbeslissingen. Uit eigen onderzoek van de toezichthouder blijkt dat nog geen tien procent van de mensen financieel AI-advies echt betrouwbaar vindt, terwijl bijna de helft het juist onbetrouwbaar noemt. Toch gebruiken ze het wel.
Ook klachteninstituut Kifid merkt de gevolgen. Steeds meer mensen laten een chatbot hun klacht tegen een bank of verzekeraar formuleren, en dat pakt niet altijd goed uit: een AI-model maakt geregeld inhoudelijke fouten en heeft, zoals de NOS meldde, geen monopolie op de waarheid. Een mooi geformuleerde brief betekent niet dat je inhoudelijk ook gelijk hebt. Onderzoek in Groot-Brittannië liet eerder al zien dat chatbots bij ongeveer een derde van de financiële vragen een fout of misleidend antwoord geven, terwijl ze dat met volle overtuiging brengen.
Zo gebruik je AI wel verstandig bij je geldzaken
De les is niet dat je AI moet mijden, maar dat je het inzet waar het sterk in is en wegblijft bij situaties waarin het zwak staat.
- Gebruik het voor overzicht, niet voor beslissingen. Laat een chatbot je uitgavenpatroon samenvatten of categoriseren, maar neem zelf de knoop door over grote stappen zoals oversluiten of beleggen.
- Deel nooit je BSN, rekeningnummer of DigiD-gegevens in een gesprek met een algemeen model. Bankchatbots werken binnen een beveiligde omgeving, ChatGPT en soortgelijke tools niet.
- Check het antwoord bij een tweede bron. Vergelijk een spaarrente-tip of belastingclaim altijd met de site van je bank of de Belastingdienst voordat je ernaar handelt. Onze update over wat banken na de laatste renteverhoging echt uitkeren laat zien hoe groot het verschil tussen aanbieders kan zijn.
- Gebruik de chatbot van je eigen bank voor rekeningspecifieke vragen. Die heeft toegang tot je actuele saldo en transacties, een los model niet.
Dit doe je vanaf nu anders met je geldvragen
Probeer deze week eens één ding: vraag een AI-chatbot om je uitgaven van de afgelopen maand te categoriseren en te laten zien waar het meeste geld weglekt. Dat kost je vijf minuten en meestal levert het minstens één concrete besparing op, zoals een vergeten abonnement of een verzekering die goedkoper kan. Ga alleen niet zonder na te denken mee in een tip over beleggen, hypotheekrente of belastingaangifte. Voor die beslissingen blijft een blik van een mens, of op z'n minst een tweede check bij een betrouwbare bron, gewoon de moeite waard.