Er komt een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers aan. Eind maart 2026 stuurde de minister van Werk en Participatie het wetsvoorstel voor de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ) naar de Tweede Kamer. De verzekeringsplicht zelf gaat pas rond 2030 in, maar er zit een addertje onder het gras dat al dit jaar relevant wordt: de peildatum. En die bepaalt of jij straks zelf mag kiezen of dat de overheid voor je kiest.
Wat de BAZ precies inhoudt
De BAZ is een basisverzekering die zelfstandigen (zzp'ers en ib-ondernemers, dga's uitgezonderd) verplicht verzekert tegen arbeidsongeschiktheid. Raak je door ziekte of een ongeval niet meer in staat om te werken, dan keert het UWV uit: 70 procent van je inkomen, met het minimumloon als plafond. De premie bedraagt 5,4 procent van de winst uit onderneming, met een maximum van ongeveer 171 euro bruto per maand op basis van het huidige minimumloon. Wachttijd voor je een uitkering krijgt: twee jaar, dat is langer dan bij de meeste particuliere polissen.
Het wetsvoorstel ligt inmiddels bij de Raad van State en moet daarna nog langs Tweede en Eerste Kamer. Er zit haast achter, want de invoering hangt samen met afspraken over Europees herstelgeld: haalt Nederland de deadline van 31 augustus 2026 niet, dan staat er 600 miljoen euro aan steun op het spel. Dat betekent overigens niet dat je al in 2026 premie gaat betalen. Het UWV geeft zelf aan de regeling niet eerder dan 2030 te kunnen uitvoeren, onder meer door achterstanden bij WIA-keuringen.
De peildatum is het moment dat er echt toe doet
Heb je nu al een particuliere AOV die aan de gestelde voorwaarden voldoet, dan val je onder de zogeheten eerbiedigende werking. Je hoeft dan niet mee te doen aan de BAZ en houdt je eigen polis, premie en dekking. Wie op de peildatum nog geen AOV heeft, wordt automatisch onderdeel van de verplichte verzekering zodra die ingaat.
Het probleem: de exacte peildatum staat nog niet vast. Die wordt waarschijnlijk pas kort van tevoren bekendgemaakt, ergens in de loop van 2026. Wachten tot je zeker weet welke datum het wordt, is dus geen strategie. Als je nu geen dekking hebt en overweegt er zelf een te regelen, is eerder handelen de enige manier om zeker te weten dat je onder de datum valt.
Waarom een eigen AOV vaak nog steeds voordeliger is
Een particuliere AOV kost tussen de 59 en 500 euro per maand, afhankelijk van je beroep, leeftijd en de dekking die je kiest. Dat klinkt breder dan de vaste 171 euro van de BAZ, en voor sommige zzp'ers met een laag inkomen zal de verplichte variant inderdaad goedkoper uitpakken. Maar de dekking van de BAZ is ook beperkter: een wachttijd van twee jaar in plaats van bijvoorbeeld drie maanden, en een uitkering die nooit boven het minimumloon uitkomt, ongeacht hoeveel je normaal verdient.
Voor wie boven modaal verdient, betekent dat een fors inkomensgat bij arbeidsongeschiktheid. Bij een particuliere polis kun je de dekking juist afstemmen op je eigen inkomen en risico, en zelf kiezen voor een kortere wachttijd. Het overzicht van de Kamer van Koophandel zet de verschillen tussen beide varianten helder naast elkaar.
Wie toch al twijfelt over de vaste lasten in de onderneming, kan die 171 euro overigens ook zien als een extra maandpost om rekening mee te houden. Onze tips om je vaste lasten te verlagen helpen om elders ruimte te vinden zodat een AOV-premie niet meteen je marge opeet.
Wat dit betekent als je net als zzp'er bent begonnen
Starters onderschatten het risico op arbeidsongeschiktheid vaak. Je hebt net de knoop doorgehakt om voor jezelf te beginnen, de eerste opdrachten lopen binnen en een verzekering tegen iets dat misschien nooit gebeurt, voelt als een kostenpost die wel kan wachten. Maar wie vanaf dag één als zelfstandige werkt, loopt vanaf dag één ook het risico. Een blessure, burn-out of chronische aandoening houdt geen rekening met hoe lang je al ingeschreven staat bij de Kamer van Koophandel.
Dit speelt ook een rol bij de discussie rond schijnzelfstandigheid en de aangescherpte handhaving. De overheid wil dat zelfstandigen ook daadwerkelijk zelfstandig ondernemersrisico dragen, en een arbeidsongeschiktheidsverzekering hoort daar wat de wetgever betreft bij. Wie geen enkele vorm van dekking heeft, valt in de praktijk steeds vaker op bij controles.
Wat je nu concreet kunt doen
Drie stappen die vandaag al zin hebben, ongeacht wanneer de peildatum precies valt:
- Vraag bij twee of drie verzekeraars een offerte op voor een particuliere AOV, ook als je nog twijfelt. Dan weet je wat het voor jouw situatie kost.
- Check of je onderneming financieel ruimte heeft voor een vaste maandpremie, en waar je die eventueel kunt vrijmaken.
- Volg de behandeling van het wetsvoorstel, bijvoorbeeld via Ondernemersplein van de Rijksoverheid, zodat je niet wordt verrast door de bekendmaking van de peildatum.
Wie liever spaart in plaats van verzekert, moet zich wel realiseren dat een buffer opbouwen jaren kost, terwijl arbeidsongeschiktheid zich niet aan een tijdspad houdt. Onze uitleg over waarom spaargeld alleen niet genoeg is laat zien waarom een combinatie van sparen en verzekeren vaak verstandiger is dan op één paard wedden.
De keuze die je nu nog wel hebt
De verplichte AOV zelf gaat op zijn vroegst in 2030 in, dus paniek is niet nodig. Maar de peildatum die bepaalt of je daaronder valt, wordt dit jaar vastgesteld en waarschijnlijk pas kort van tevoren aangekondigd. Regel je dekking nu, dan houd je zelf de regie over premie, wachttijd en uitkering. Wacht je af, dan bepaalt de overheid straks voor je hoe die verzekering eruitziet.